‘उपचारबाट कोही बञ्चित हुनु नपर्ने गरी व्यवस्थापन गरेका छौ’



काभ्रे जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय, धुलिखेलका प्रमुख डा. नरेन्द्रकुमार झा अहिले चर्चामा हुनुहुन्छ । कोरोना संक्रमण प्रारम्भ भएसँगै काभ्रेमा गरिएको समुचित व्यवस्थापन अन्य स्थानका लागि उदाहरणीय बनेको छ । कोरोनासँगै अन्य रोगका कुनै पनि बिरामी उपचारबाट वञ्चित हुनु नपर्ने गरी गरी गरिएको समुचित व्यवस्थापन, कोरोना नियन्त्रण र रोकथामका उपाय लगायतका विषयमा केन्द्रित रही द नेपालटपकी संवाददाता आशा साहले उहाँसँग कुराकानी गर्नुभएको छ । प्रस्तुत छ डा. झासँग गरिएको कुराकानीको सम्पादित अंश :

काभ्रे जिल्लामा कोरोना संक्रमणको अवस्था कस्तो छ ?
– अहिलेको अवस्थाको कुरा गर्ने हो भने संक्रमित ३३४ जना छन् । जसमध्ये १५९ जना डिस्चार्ज भइसकेका छन् भने दुई जनाको मृत्यु भइसकेको छ । यसैगरी १७३ जना विभिन्न अस्पताल र होम आइसोलेसनमा उपचार गराइरहेका छन् ।

संक्रमितको उपचार कसरी भइरहेको छ ? आइसोलेसन, क्वारेन्टाइनको प्रबन्ध कसरी मिलाउनुभएको छ ?
– जिल्लामा शुरुमा १३ वटै पालिकामा हामीले अनिवार्य रुपमा ५० बेडको क्वारेन्टाइन बनाउने निर्णय गरेका थियौ र प्रत्येक पालिकाले त्यो शुरुवात पनि गर्यो । साथै अतिनै दुर्गमका गाउँपालिकाहरुले पनि क्वारेन्टाइन बनाए, तर वर्षा शुरु भए पनि चुल्लीदेउराली, खानी खोला र महाभारतका नागरिकलाई जिल्लामै भएको क्वारेन्टाइनमा व्यवस्थापन गर्यौ । अरु ठाउँमा सबै पालिकाले आफ्ना नागरिकलाई त्यही राख्ने कोशिस गरे र पछि जब केसहरु बढ्दै गयो र लकडाउन खुलेपछि हाम्रो जिल्लामा पनि त्यसको प्रभाव पर्यो । त्यसपछि हामीले धुलिखेल अस्पताल, पाँचखाल प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र, शिर मेमोरियल अस्पताल र खोपासी बीएससीमा र पछि बनेपा नगरपालिकाले बनेपाको चाइना टाउन पोलटेक्निकमा ५० बेडको आइसोलेसन गरेर जम्मा अहिले २०९ बेडको आइसोलेसन छ ।

संक्रमित बढेपछि हामीलाई रिपोर्टिङ भएपछि हामीले कुनै न कुनै आइसोलेसनमा व्यवस्थापन गराउँछौ । यदि नागरिकले हाम्रो घरमै सुविधा छ र त्यो केस सामान्य छ भने हामीले उहाँहरुलाई घरमै बस्न अनुमति दिन्छौ । तर, सम्बन्धित पालिकाका सम्बन्धित वडा अध्यक्षको सहमति हुन्छ र स्वास्थ्यकर्मीले फोनबाट निगरानी गरिराखेका हुन्छन् । हामीले हाम्रो जिल्लामा अहिलेसम्म यसरी व्यवस्थापन गरेका छौ ।

आइसीयु र भेन्टिलेटरको अवस्था कस्तो छ नि ?
– धुलिखेल अस्पताल र शिर मेमोरियल अस्पतालमा आइसीयु र भेन्टिलेटरको व्यवस्था छ । र धुलिखेल अस्पतालको भेन्टिलेटरमा काभ्रेभन्दा बाहिरी जिल्लाका नागरिकहरु उपचाररत हुनुहुन्छ ।

कोरोना संक्रमण समुदाय स्तरमा फैलिसकेको भनिन्छ ? के साँच्चै समुदायमा फैलिसकेको अवस्था हो ?
– समुदाय स्तरमा फैलिएको परिभाषा यसको कस्तो हुन्छ भने– समुदायमा कुनै केस देखापर्यो र त्यो केसको स्रोत पत्ता लागेन भने त्यो समुदाय स्तरमा फैलिएको भनिन्छ । हाम्रो जिल्लामा शुरुमा संघीय प्रहरी कार्यालयमा संक्रमण देखापर्यो । त्यसपछि धुलिखेल अस्पतालमा संक्रमित देखापर्यो । स्पाइनल इन्जुरीमा बिरामी, कुरुवा, चिकित्सक, नर्स, सुरक्षा गार्डलगायत क्यान्टिनमा समेत संक्रमित देखापर्यो । तर, दुई–तीन वटा पालिकामा केसहरु देखापर्यो जहाँ हामीले स्रोत पत्ता लगाउन सकेका छैनौ अहिलेसम्म पनि । त्यसले गर्दा एक दुईवटा पालिकामा संक्रमण समुदाय स्तरमा गएको हो कि जस्तो हामीलाई लागेको छ ।

–तर, विज्ञहरुले त संक्रमण समुदायस्तरमै फैलिसकेको भनिसकेका छन नि ?
– जुन केसको स्रोत पत्ता लाग्दैन यसको अर्थ यो समुदायबाटै आएको हो । हाम्रो समुदायमा त्यस्तो केस देखापरेको हुनाले हामीलाई पनि शंका छ यो समुदायस्तरमै गइसकेको हो कि भन्ने ।

कोरोना रोकथाम नियन्त्रणका लागि प्रभावकारी उपायहरु के के हुनसक्छन ? तपाईको सुझाव सल्लाह के छ ?
– यसको सबैभन्दा मुख्य कुरा के छ भने–यो ट्रान्समिसनको चेन्ज जुन छ त्यसलाई ब्रेक गर्न भन्छु । र यसको लागि अनुशासित नागरिक हुनुपर्छ । लकडाउनलगायत कुनै कुरा गर्नुभन्दा पनि १५ दिन निरन्तर नागरिकले सामाजिक दूरी कायम गर्ने । हामीले आफ्नो घरमा बस्दा पनि दुई मिटरको दूरी कायम गरेर बस्ने र अहिले पछिल्लो चरणमा जुन देखियो निषेधाज्ञा लागू भयो अनि मानिसहरु घरमै थुनिए । तर, भयो के एउटा मानिस संक्रमित छ भने त्यसले घरभरी सबैलाई सार्यो । हाम्रो बानी के छ भने बाहिर जाँदा मास्क लगाउने । मास्क बाहिर जाँदा मात्र होइन घर भित्र पनि मास्क लगाएर बस्नुपर्यो । हामी एक्लैमा बस्दा मास्क लगाउँदै ग्रुपमा बस्दा मास्क खोलेर कुरा गर्छौ । त्यसले गर्दा ट्रान्समिसनको चेन्ज ब्रेक गर्नको लागि सबैभन्दा ठूलो कुरा के छ भने भौतिक दूरी कायम गर्ने र मास्क अनिवार्य लगाउनैपर्ने । यसो गर्दा संक्रमण नियन्त्रण गर्न सकिन्छ नभए यो असम्भव छ ।

कोरोनाले विश्व स्वास्थ्य प्रणालीको कुरूप पक्षको पर्दाफास गरेको छ । कोरोना महामारीपछिको स्वास्थ्य प्रणाली कस्तो हुनुपर्छ ? नेपालजस्ता विकासशील देशहरूका स्वास्थ्य प्रणालीमा के–कस्ता सुधार ल्याउनुपर्ला ?
– हामी गरिब मुलुक । हाम्रो लागि कोरोना महामारी एउटा छदै छ ,कोरोनाका कारण छायामा परेको अरु रोगहरु डेंगु, मलेरियालगायत अन्य रोगहरु अहिले कहिबाट पनि रिपोर्ट भइरहेको छैन । त्यसो त अहिले अन्य रोगबाट पनि मृत्यु हुँदा हामीले कोरोनासँग जोडेर कुरा गर्छौ । मानिसहरु मुटु रोगी, सुगर रोगी उच्च रक्तचापका छन्, यसले गर्दा यो कोरोनासँगसँगै नेपाल सरकारले सञ्चालित गरेको कार्यक्रम थियो । त्यो सबैलाई निरन्तरता दिनुपर्छ । किनकि अहिले सारा विश्वसहित हामी नेपाली पनि एउटा कोरोनामा मात्र केन्द्रित भयौ । त्यसले गर्दा अहिले एउटा महिलाले सुरक्षित सुत्केरी हुने अवस्था छैन, खोप सेवा प्रभावित भएको छ, क्षयरोगीहरुले समयमा औषधि पाउन सक्या छैनन्, एचआइभी रोगीले समयमा औषधि पायो÷पाएन त्यता तिर पनि ध्यान दिन जरुरी छ ।

विश्व स्वास्थ्य संगठन र सरकारले एउटा रणनीति बनाउनुपर्छ । कोरोना महामारीसँग त हामी लड्ने नै हो, तर यो रोगसँगसँगै अरु रोगहरु छायामा नपरोस्, अरु रोगहरुको पनि समयमै त्यसको निराकरण र सम्बोधन हुनुपर्छ ।

तर, सामान्य रुघाखोकी वा ज्वरो आउँदा पनि अस्पतालले कोरोनाको शंका गरेर भर्ना नलिएको देख्दै र सुन्दै आएका छौ । के यो अवस्थामा अन्य रोगको बिरामीले उपचार पाउँछन् त ?
– कोरोना रुपी जुन हुल्ला छ । यसलाई म हल्ला नै भन्छु । किनभने कोरोनाको यो भय र त्रास देखाएर नागरिकमा जुन प्रकारको वातावरण सिर्जना भएको यसलाई विस्तारै हामीले चिर्नुपर्छ । ठीक छ यो संक्रमण रोग हो, यसबाट हामी जोगिनुपर्छ । तर, कोरोनालाई मात्र हाइलाइट गरेर अरु जुन छाँयामा छ त्यसलाई विस्तारै हामीले चिर्दै लाने हो । र जहाँसम्म अस्पतालको कुरा गर्नु भयो त्यो देखिएकै छ विभिन्न ठाउँहरुमा । तर, काभ्रे जिल्लाको हकमा यस्तो अवस्था छैन । यहाँ ठूला अस्पताल दुईवटा छन् । हामी एउटा निर्णय गरेका छौ । कुनै पनि अस्पतालबाट बिरामी रिफर गर्दा पनि नेपाल सरकारको निर्णयलाई अनुसरण गरेका छौ । कुनै पनि नागरिकले अस्पतालमा सेवा लिनबाट वञ्चित नहोस् भनेर हाम्रो टिम एकदम तदरुकताका साथ लागिरहेको छ । नागरिकलाई त्यस्तो अप्ठ्यारो पर्यो भने हामीले बेला–बेलामा सम्बोधन गरिरहेका छौ । अस्पतालहरुमा पनि कार्यरत जनशक्तिलाई हामी अनुरोध गरेका छौ र हाम्रो जिल्लामा यो समस्या चाहि छैन । यदि उपचारका लागि कोही व्यक्ति आउनुहुन्छ भने उहाँहरुको पीसीआर परीक्षण पनि हामी गर्छौ । र यदि उहाँहरुमा कोरोना संक्रमण छ भने हामी उपचारमा पनि सक्रिय हुन्छौ ।

आमनागरिकलाई अहिले कोरोनाभन्दा पनि अन्य रोगको उपचार नपाएर र भोकले बढी सताएको अवस्था छ ? यस्तै अवस्था कहिलेसम्म रहने हो ?
– आशा गरौ यो विस्तारै निको हुँदै जान्छ । नेपाल सरकार, स्थानीय सरकार, प्रदेश सरकारबाट सञ्चालित कार्यक्रमहरुमा थोरै असर देखिएको थियो । तर, विस्तारै–विस्तारै त्यो हराउँदै गइरहेको छ । सरकारी प्रणालीबाट दिइने सेवाहरु छ, निजी तथा गैरसरकारी संस्थाहरुबाट दिने सेवाहरु । विस्तारै यो कोरोनाको त्रास पनि जान्छ । किनभने अब लकडाउन पनि विस्तारै खुकुलो हुँदै जान्छ । यसका लागि सामाजिक दूरी, भौतिक दूरी कायम गरेर सबै सेवा प्रवाह गर्नुपर्छ । त्यो भएपछि आम नागरिकले दुःख पाउँदैनन् कि जस्तो लाग्छ ।

कोरानाविरुद्ध फ्रन्टलाइनमा रहेका स्वास्थ्यकर्मीमाथि दुर्व्यवहार भइरहेको छ यसलाई कसरी लिनुहुन्छ ?
– यो मानविय सम्वेदनाको कुरा हो । यसमा हरेक तप्का र तवरबाट सोच्नुपर्ने कुरा हो । स्वास्थ्यकर्मीहरु आफ्नो ज्यानको बाजी लगाएर स्वास्थ्य सेवा प्रवाह गरिरहनुभएको छ । र ठाउँ–ठाउँमा यस्ता घटनाहरु सुनिएको छ, देखिएको छ । यसलाई हरेक नागरिकले यो सोचिदिनुपर्यो कि उहाँहरु हाम्रै सेवाका लागि हो । फ्रन्टलाईनमा काम गरिरहनुभएको छ । आखिर ती स्वास्थ्यकर्मीका शरीर पनि त्यही हाड, छाला र मासुद्वारा बनेको हो । तर पनि डर, त्रास सबै छोडेर आफ्नो घर परिवारको माया त्यागेर काम गरिरहनुभएको छ । सेवा दिइरहनुभएको छ । उहाँहरुलाई अरु केही होइन मायाको खाँचो छ । उहाँहरुलाई सम्मानको खाँचो छ । त्यो सम्मान उहाँलाई दिनुपर्छ र त्यो सम्मान पाउने अधिकार हो । यदि कसैले त्यस्तो दुर्व्यवहार गर्छन् भने सरकारको कानुनअनुसार त्यस्ता व्यक्तिलाई दण्डित गर्नुपर्छ । जहाँसम्म हाम्रो जिल्लाको कुरा हो, हाम्रो जिल्लामा यस्तो घटनाहरु भएका छैनन् । कोरोना त एक–दुई हप्तामा निको भएर जान्छ । तर, यो बेला दिएको पीडा बाँचुन्जेलसम्म रहिरहन्छ । यस्तो बेला हामी सबै एकजुट भएर एक अर्काको सम्मान गर्नुपर्छ ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
मुख्य समाचार

वीरगञ्ज : डा. गोविन्द केसीमाथि अभद्र व्यवहार गरेको भन्दै वीरगञ्जका चिकित्सकहरुले विरोध गरेका छन् ।

सप्तरी : कोरोना संक्रमणबाट सप्तरीमा एक जना सरकारी कर्मचारीको मृत्यु भएको छ । जिल्ला प्रशासन

स्याङ्जा : लगातारको वर्षासँगै गएको पहिरोमा परि स्याङ्जामा २ जनाको मृत्यु भएको छ भने ८

चितवन : लगातारको वर्षाको कारण नारायणी नदीमा बाढी आएको छ भने चितवनको जनजीवन प्रभावित भएको

बुटवल : कोरोना संक्रमणबाट बुटवलमा दुई जनाको मृत्यु भएको छ । मृत्यु हुनेमा एक जना

काठमाडौं : जल तथा मौसम विज्ञान पूर्वानुमान महाशाखाले पश्चिमी न्यूनचापीय प्रणालीको प्रभावले आगामी शनिबारसम्म देशभर

पाल्पा : पाल्पाको रम्भा गाउँपालिकाको फोक्सिङकोट बेलौजामा पहिरो जाँदा तीन घर पुरिएको छ भने ६

काठमाडौं– सरकारले असोज २४ का लागि तोकिएको निजामति कर्मचारीहरुको आधिकारिक ट्रेड युनियनको निर्वाचन मंसिर २७

काठमाडौं– सरकारले काभिड १९ संक्रमणको जोखिमका कारण पूर्ण क्षमतामा यात्रु राखेर सार्वजनिक यातायात सञ्चालन गर्न

काठमाडौं– कैदीबन्दी रामलखन जैसवालको मृत्यु प्रकरणमा वीर अस्पताल र केन्द्रिय कारागार कार्यालयले मृत्यु संकास्पद नभएको

काठमाडौं : कैदीबन्दी रामलखन जैसवालको मृत्यु शंकास्पद नभएको केन्द्रीय कारागार कार्यालय र वीर अस्पतालले दावी

काठमाडौं : देशभर कोरोना भाइरस (कोभिड-१९) काे संक्रिय संक्रमितको संख्या २५ हजारभन्दा बढी भए फेरि