जहाँ बालकलाई मन्दिरमा चढाइन्छ


काठमाडौं : संघीय राजधानी काठमाडौंमा नेवार समुदायकी बालिकालाई कुमारीका रुपमा मन्दिरमा राख्ने चलन सुन्दै र देख्दै आएपनि नाबालकलाई मन्दिरमा चढाउने कुरा चाहि नौलो र अचम्म लाग्न सक्छ । तर, दैलेखको एक गाउँको मन्दिरमा भने नाबालकलाई मन्दिरमा चढाउने परम्परा छ । जसलाई स्थानीय भाषामा मन्दिरमा चढाइएको नाबालकलाई ‘देउकेटा’ भनिन्छ । अहिले यो मन्दिरमा जीवन गिरी ‘देउकेटा’ को रुपमा छन् ।

जीवन ‘देउकोटा’ हुनुअघि उनको जेठो दाजु प्रेमदेव र माइला दानु चन्द्रदेव देउकेटा थिए । जीवनकै परिवारबाट देउकोटा राख्ने चलन रहेकोले जीवनपछि उनका कान्छो भाई लक्ष्मणको पालो आउने छ । समाजमा कलंकको रुपमा रहेको परम्परागत देउकी प्रथा हट्दै गए पनि दैलेखमा भने ‘देउकेटा’ प्रथा कायमै छ ।

दैलेखको तल्लो डुंगेश्वरस्थित सिद्धेश्वर महादेवको मन्दिरमा बालक चढाउने परम्परा अहिले सम्म कायमै रहेको छ । यसरी मन्दिरमा चढाइएको बालकबाट टिका र आर्शीवाद ग्रहण गरेका आफ्नो मनोकांक्षा पूरा हुने जनविश्वास रही आएको छ । कर्णाली राजमार्ग अन्तर्गत दैलेखको तल्लो डुंगेश्वरस्थित शिद्धेश्वर महादेव मन्दिरमा यसरी देउकोटा चढाउने परम्परा वर्षौ पुरानो हो ।

पुर्खाको परम्परा अनुसार परिवारले नै चढाएपछि आफू मन्दिरमा बस्न बाध्य भएको ‘देउकोटा’ जीवन बताउँछन् । उनले मन्दिरको पूजाआजा गरिसकेपछि स्कुल समेत जाने गर्छन् । आफ्नो आमाबुबाको आदेशमा देउकोटा बसेका उनलाई देउकोटा बस्नभने मन छैन ।

त्यसोत मन्दिरमा मंगलबार र शनिबार विशेष पूजा हुने हुँदा मंगलबार उनी स्कुल जान पाउँदैनन् । जसले गर्दा उनले आफ्नो मन खिन्न हुने गरेको बताउँछन् । मन्दिरको पूजापाठबाट संकलित दानदक्षिणाबाट देउकेटाका परिवारले घर खर्च चलाउँदै आएका छन् ।

मन्दिरको भेटीले देउकोटाको नौ जना परिवारको घर खर्च चल्दै आएको छ । जीवनका बुबा खड्गदेव गिरी भन्छन्–‘यो हाम्रो बाउबाजे देखि चलिआएको रिति हो । हाम्रो आफ्नो परम्परा चटक्क छोड्न मिल्दैन् । परम्परा संरक्षणका लागि पनि छोरो मन्दिरमा चढाएको हुँ ।’

मन्दिरमा देउकेटाले नुहाइसकेपछि अरुलाई छुन र अरुले पकाएको खान नहुने मान्यता रही आएको छ । देउकेटा बनाउँदा कुमार केटोलाई विधिपूर्वक ब्रतबन्ध गराएर राख्ने परम्परा छ ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
मुख्य समाचार

काठमाडौं : शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयले आउँदो असार १ गतेबाट पठन शुरु गर्न संघ,

काठमाडौं : नेपालका ७७ जिल्लामध्ये ५७ जिल्लामा कोरोना भाइरस फैलिएको छ । आजसम्म ५७ जिल्लामा

काठमाडौं : देशभर अहिलेसम्म १ लाख ८१ हजार ४ सय ८३ जनामा कोरोना भाइरसको नमुना

काठमाडौं : योगेन्द्र सिलवाल झापाको एम्बुलेन्स चालक हुन् । सरकारले कोरोनाभाइरस (कोभिड–१९) को विश्वव्यापी महामारीसँग

काठमाडौं– समाजवादी पार्टीका अध्यक्ष तथा पूर्व प्रधानमन्त्री डा.बाबुराम भट्टराईले सबैलाई आफ्ना नाम थर परिवर्तन गर्न

जनकपुरधाम– प्रदेश नम्बर २ मा थप ६० जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टी भएको छ । रौतहटमा

काठमाडौं : महानगरीय प्रहरी वृत्त कालिमाटीमा कार्यरत २ सय ३१ जनाको कोरोना रिपोर्ट नेगेटिभ आएको

काठमाडौं : राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगको टोली ६ जनाको ज्यान जानेगरी रुकुम पश्चिमको सोतीमा भएको

बझाङ : बाजुराको सदरमुकाम मार्तडीस्थित जिल्ला अस्पतालको आइसोलेसनमा राखिएकी बालिका २ वर्षीय बालिकाको मृत्यु भएको

पोखरा : गण्डकी प्रदेशमा आज तीन जनामा कोरोना संक्रमण देखिएको छ । गण्डकी प्रदेशका स्याङ्जा

काठमाडौं– सांसद सूर्य प्रसाद पाठकले सदनमा मृत्यु दण्डको माग उठाएका छन् । आइतबारको प्रतिनिधिसभा बैठकको

काठमाडौं : काठमाडौंको बूढानीलकण्ठ नगरपालिकाका दुई जना व्यक्ति कोरोना जितेर घर फर्किएका छन् । सर्लाही,