वकिल बन्न चाहन्थे तर बने नेता



जनकपुरधाम : गत २७ गते आइतबार धनुषाको ढल्केबरस्थित निवासमा पुग्दा बैठक कक्षमा जनताको गुनासो सुनिरहेको अवस्थामा भेटिए नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) का केन्द्रीय सदस्य हरिनारायण महतो ।

 उनको बैठक कक्षको भित्ता माक्र्स, एगेंल्स, लेनिन, स्टालिन, माओ, च्वेग्वेभाराका साथै नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलका धरोहर पुष्पलाल, मदन भण्डारी, मनमोहन अधिकारीका तस्बिरले  भरिएका थिए । र, तिनै तस्बिरको लहरमा थियो दिवंगत राजा वीरेन्द्रका परिवारको फोटो पनि । मिथिला नगरपालिकाको मेयरसमेत रहेका महतो नगरको विकास निर्माणका बारेमा गम्भीर छलफलमा थिए । छलफल सकेपछि उनी द नेपाल टपसगँ खुलेरै गफिन थाले ।

‘म कम्युनिस्ट भए पनि व्यक्तिगत रुपमा मलाई राजा वीरेन्द्र खुबै मन पथ्र्यो’, विगत ४० वर्षदेखि कम्युनिस्ट राजनीति गरेका महतोले कम्युनिस्ट नेताहरुको फोटोसँगै राजा वीरेन्द्रका परिवारको फोटो राख्नुको कारण बताए । राजा वीरेन्द्रलाई औधी मन पराउने महतो राजनीतिमा कुनै नेताबाट प्रभावित भएर लागेका भने होइनन् । ‘समाजमा व्याप्त अन्याय अत्याचारलाई जरैदेखि उखेलेर फाल्न कम्युनिस्ट राजनीतिमा लागें’, महतोले आफू कम्युनिस्ट राजनीतिमा लाग्नुको कारण खोले ।


अनि लागें राजनीतिमा

आजभन्दा ४० वर्षअघिको कुरा हो । उनको पुख्र्यौली घर भएको कुसुम बिसौनामा दुई समूहको दबदबा थियो । एउटा समूहको नेतृत्व जुगेश्वर महतोले गरेका थिए भने अर्को समूहको नेतृत्व रामकिसुन महतोले । ‘उति बेला राजनीतिक दल प्रतिबन्धित भएकाले पनि यी दुईले नेतृत्व गरेका समूह गाउँमा सक्रिय थिए’, महतो सम्झन्छन् । यी दुईमध्ये जुगेश्वर सामन्त वर्गको नेतृत्व गर्थे भने रामकिसुन अन्यायमा पर्नेहरुको नेतृत्व गर्थे ।

यस्तैमा मेयरकै दाइ पर्ने तर जुगेश्वरको समूहका एकजनाले बारीको बीचबाट बाटो खोल्ने अड्डी लिए । यसबाट आफ्नो परिवारमाथि अन्याय भएको महसुस कक्षा १० मा पढ्दै गरेका उनलाई भयो । उनी बारीको बीचबाट बाटो खोल्न नदिन रामकिसुनको समूहमा लागेर जुगेश्वर नेतृत्वको समूहको प्रतिकारमा उत्रिए । जुगेश्वरको समूहले बाटो बनाउन सकेन । जुगेश्वर समूहबाट अन्यायमा परेकाहरु पनि उनको पक्षमा खुलेरै लाग्न थाले ।

जुगेश्वर समूहलाई हराएपछि उनको चर्चा वरपरका गाउँमा हुन थाल्यो । उनी तत्कालीन सयुंक्त जनमोर्चा (चौथो महाधिवेशन) का नेता गणेश जर्घाको नजरमा परे । नेता जर्घाकै आडभरोसाले उनी २०३६ सालमा अनेरास्ववियुबाट विद्यार्थी राजनीतिमा लागे । विद्यार्थीलाई संगठित गर्ने क्रममा उनी जनकपुरस्थित आरआर क्याम्पसमा पनि केही समय सक्रिय भएका थिए ।


उपप्रधानमा हारे, अध्यक्षमा जिते

राजनीतिमा उनको सक्रियता बढेपछि २०४३ सालको स्थानीय चुनावमा संयुक्त जनमोर्चाले उनलाई बेगाडावर गाविसको उपप्रधानपञ्चको टिकट दियो । प्रधानपञ्चमा भने नेता गणेश जर्घालाई पार्टीले टिकट दियो । तर उति बेला महतो ३६ मतले पराजित भए । जर्घा पनि पराजित भए । बहुदल आएपछि २०४९ सालको स्थानीय चुनावमा पार्टीले उनलाई ढल्केवर गाविसको अध्यक्षमा उम्मेदवार बनायो । नेकपा एमालेको समर्थनमा उनले अध्यक्षमा जिते । गाविस अध्यक्ष जितेपछि उनको राजनीतिक उचाइ ह्वात्तै बढ्यो ।

२०५१ सालको मध्यावधि चुनावको विषयलाई लिएर भने जनमोर्चासँग महतोको विमति देखा पर्यो । जनमोर्चाले चुनावको भण्डाफोर गर्ने नीति लियो भने महतोले चुनावको सदुपयोग गर्दै सदन र सडक दुवै ठाउँमा संघर्ष गर्नुपर्ने धारणा राखे । त्यसैले उनी एमालेमा प्रवेश गरे । २०५४ सालको स्थानीय चुनावमा एमालेलगायतका कम्युनिस्ट पार्टीले उनलाई ढल्केवर गाविस अध्यक्षको उम्मेदवार बनाए । उनले फेरि चुनाव जिते अनि दोस्रो पटक गाविस अध्यक्ष बने ।


अन्तरसंघर्षको सिकार

एमालेमा भित्रिएपछि उनको राजनीतिक सक्रियता झनै बढ्यो । एमालेको क्षेत्रीय इन्चार्ज रहेका उनी पार्टीको जनवर्गीय संगठन प्रजातान्त्रिक राष्ट्रिय युवा संघको धनुषा जिल्ला इन्चार्जसमेत थिए । जिल्लाका युवालाई संगठित गरिरहेका उनी माउ पार्टीले अह्राएको कामलाई पनि दिनरात नभनी पूरा गर्थे ।

तर गुटउपगुटले एमालेलाई गाँजेपछि उनी पेलाइमा पर्न थाले । केपी ओली गुटका उनलाई माधव नेपाल गुटले भित्तैमा पुर्याउने कोसिस गर्यो तर उनले हार मानेनन् । त्यसपछि एमालेको जिल्ला अध्यक्ष हुँदै उनी केन्द्रीय सदस्यसमेत बने । अहिले पनि उनी तत्कालीन एमाले र माओवादी  मिलेर बनेको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) को केन्द्रीय सदस्य छन् । ‘गुटको पेलाइमा नपरेको भए म उहिल्यै सांसद र मन्त्री हुने थिएँ’, उनले सुनाए, ‘मभन्दा धेरै पछि राजनीतिमा लागेका मेरै पार्टीका धेरै कमरेड सांसद र मन्त्री बनिसकेका छन् ।’


राजनीतिमा लागेर पढ्न पाएनन्

२०२० सालमा धनुषाको बेंगाडाबर कुसुमबिसौनामा जन्मिएका हरिनारायण महतोको परिवार हुनेखानेमै गनिन्थ्यो । २५ बिघा जमिनमा अन्नबाली लगाउने कामदारमात्रै उनको घरमा २५ जना थिए । उनलाई पढाउनकै लागि घरमा शिक्षक राखिएको थियो । गाउँभरिका केटाकेटी भेला गराएर पढाइन्थ्यो । ३ कक्षा सम्म गाउँकै कुसुम बिसौनामा पढेका उनी त्यसपछि बेंगाडावर स्कुलमा होस्टेलमा बसेर पढ्न थाले । उनले २०३६ सालमा एसएलसी पास गरे ।

गाउँमा अन्याय अत्याचार हुने भएकाले उनी वकिल बनेर पीडितलाई न्याय दिलाउन काठमाडौंको ल क्याम्पसमा भर्नासमेत भए । तर १० कक्षादेखि नै सक्रिय राजनीतिमा लागेका उनलाई एसएलसी पास गरेपछि पार्टीले पूर्णकालीन सदस्य बनायो । पार्टीको निर्देशनअनुसार खटिनुपर्ने भएकाले उनले पढाइलाई समय दिन पाएनन् । 

भूमिगत भएर राजनीति गरिरहेका उनले पटकपटक जेल पनि बस्नुपरेपछि पढाइ अगाडि बढाउन सकेनन् । ‘वकिल बनेर अन्यायमा परेकालाई न्याय दिलाउने ठूलो इच्छा थियो’, उनले सुनाए, ‘तर परिस्थितिले नेता बनायो ।’

पछिल्लो स्थानीय निकायको चुनावमा पनि उनले एमालेबाट मिथिला नगरपालिकाको प्रमुखमा जिते । अहिले नगरको विकासमा दत्तचित्त भएर लागिपरेका ५५ वर्षीय महतो अहिले जनतामा राजनीतिक चेतना जागृत भएको बताउँछन् । कुराकानीको बिट मार्दै महतोले भने, ‘पहिला नेताले जनता बनाउनुपथ्र्यो, अहिले जनताले नेता बनाउँछन् ।’

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
मुख्य समाचार

जनकपुरधामः प्रदेश नं.२ का आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री विजय कुमार यादवले कोरोना महामारीको यस

काठमाडौं : देशभर अहिलेसम्म १ लाख ७३ हजार ७ सय ८४ जनामा कोरोना भाइरसको नमुना

काठमाडौं : नेपालका ७७ जिल्लामध्ये ५३ जिल्लामा कोरोना भाइरस फैलिएको छ । आजसम्म ५३ जिल्लामा

काठमाडौंः कोरोना भाइरस (कोभिड-१९) बाट विश्वभर मृत्यु हुने व्यक्तिको संख्या ३ लाख ६६ हजार ९२८

सिरहा : सिरहामा शनिबार थप ११ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको छ । लहान नगरपालिकाका

काठमाडौं– नेपाली सेनाले अवकाशप्राप्त उपरथी सुधीर श्रेष्ठसहित नौ जनालाई आर्थिक अनियमिता गरेको ठहर गर्दै कारवाही

दैलेख : भारतबाट फर्किएर क्वारेन्टाइनमा बसेका दैलेखका एक युवकको मृत्यु भएको छ । दुल्लु नगरपालिका–११

काठमाडौंः कोरोना भाइरस महामारीका कारण जारी लकडाउ जेठ भर सरकारले लम्ब्याउने तयारी गरेको छ ।

विर्तामोड : रातभर बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानको गेट बाहिर राखिएका झापाका २७ जना कोरोना

राँझा : बाँकेको राप्तीसोनारी गाउँपालिकाका एक जना कोरोना सङ्क्रमित भएका वडाध्यक्ष अहिले आइसोलेशन केन्द्रमा छन

एजेन्सी : भारतमा कोरोना भाइरसको संक्रमणबाट ज्यान गुमाउनेको संख्या उच्च रहेको छ । त्यहाँको स्वास्थ्य मन्त्रालयका

काठमाडौं : देशभर अहिलेसम्म १ लाख ६९ हजार ६ सय ३२ जनामा कोरोना भाइरसको नमुना